Stemmen in overeenstemming met je geweten

Ik zou nooit mijn stem geven aan een politieke partij die standpunten vertolkt die niet stroken met mijn geweten. Ook niet wanneer dat beter zou zijn voor mijn portemonnee. Bij alles wat ik doe wil ik trouw blijven aan mijn waarden, en die zal ik dus niet verkwanselen voor een paar procent meer koopkracht, een beter pensioen, of een hogere aftrek van de hypotheekrente.

Een partij die mij meer geld belooft maar iets in haar programma heeft staan dat indruist tegen mijn gevoel voor rechtvaardigheid, mijn systeem van normen en waarden, hoeft dus niet te rekenen op mijn stem. Een politieke partij die bijvoorbeeld de global warming ontkent en dus ook geen maatregelen wil nemen om het milieu te beschermen om zo een leefbare aarde voor ons nageslacht te waarborgen, kan het wat mij betreft wel vergeten. Ik wil graag mijn kleinkinderen kunnen blijven aankijken zonder schuldgevoelens.

En hoe diep moet een mens gezonken zijn die stemt op een partij die discrimineert of racistisch is? Op een racistische partij stemmen betekent dat je racisme steunt, dat je medeplichtig wordt aan de verspreiding van racistische ideeën en aan het schofferen, benadelen, en uitsluiten van je gekleurde medemens. Ook al ben je het in veel opzichten eens met het programma van zo’n partij, ook al beloven ze je gouden bergen, je wilt toch geen racist zijn, je ziel toch niet aan de duivel verkopen?

En wat te denken van een stem op een partij die de godsdienstvrijheid wil aantasten of afschaffen. Het geloof zetelt in de hoofden en harten van mensen, en is dus een persoonlijke vrijheid. Een ieder die daar aan wil komen, pleegt hoofdvredebreuk, hartvredebreuk, en is dus een despoot, een dictator, een fascist. Stemmen op zo’n partij maakt je medeplichtig, en wie medeplichtig is aan fascisme…, ja, vind ik wel.

Ook zou ik niet stemmen op een partij die geen vluchtelingen wil opvangen. Die de arme stakkers die uit oorlogsgebieden komen, om zichzelf en hun kinderen het vege lijf te redden, liever laten creperen dan ze hier al of niet tijdelijk een toevluchtsoord te bieden. Hoe meedogenloos moet je dan zijn? Wie kan dat nou voor zijn/haar geweten verantwoorden? Is dan de kwestie dat men niet zo heel erg voorzien is van een geweten? Of wordt het geweten gemakshalve maar even toegedekt? En in hoeverre helpen bijvoorbeeld populistische politici hun aanhang om hun geweten toe te dekken?

Het belangrijkste wapen van populistische politici is misschien wel dat zij hun kiezers een legitimering geven om egoïstisch te zijn, voor zichzelf op te komen, verontwaardigd te zijn. Verontwaardiging legitimeert de houding dat de organisatie, de groep of de persoon waarop de verontwaardiging zich richt verwerpelijk of zelfs boosaardig is, en dat er dus weinig of geen rekening gehouden hoeft te worden met het welzijn van de betreffende organisatie, de groep, of persoon. Oftewel de populistische politicus reikt verontwaardiging aan, waardoor hij de kiezers die hij voor zich wil winnen toestemming geeft om hun geweten toe te dekken. Dit wordt door veel kiezers als aangenaam beschouwd. Enerzijds omdat zij het prettig vinden om even bevrijd te zijn van de altijd lastige druk van hun geweten, anderzijds, bijna iedereen draagt (onbestemde) woede en agressie met zich mee, en het voelt aangenaam om toestemming te krijgen om die woede ergens op te richten. Ofschoon dit natuurlijk wel therapeutisch klinkt is het dat natuurlijk niet. Een populistische politicus is nu eenmaal geen therapeut die het psychisch welzijn van zijn kiezers/cliënten wil helpen verbeteren. Over het algemeen wordt beïnvloeding van verontwaardiging met name gebruikt voor het vergroten van de politieke macht van de betreffende politicus. En de gebruikelijke slachtoffergroepen die als hefboom dienen kennen we intussen wel: de elite, joden, kleurlingen, moslims, minderheden, buitenlanders, gelovigen, vluchtelingen, immigranten etc.

Het toedekken van het geweten is trouwens meestal geen succesvolle actie. Het geweten is veel fijngevoeliger dan we op een bewust niveau in de gaten hebben. Zij zal geen foute handeling vergeten, ook niet als we die via onze ratio proberen te verdoezelen of vergoelijken. Zoals Jean-Jacques Rousseau het treffend uitdrukte: ‘De rede bedriegt ons, maar het geweten bedriegt ons nooit’. Je kunt er dus ook gif op innemen dat mensen die bijvoorbeeld op een partij stemmen die vluchtelingen wil laten creperen, op elk moment dat zij dit creperen op tv met eigen ogen zien, een pijnscheutje door hun hart voelen gaan. ‘Ai, daar ben ik medeschuldig aan.’ Nee, een belast geweten bevordert niet een goed gevoel over jezelf. Ik ben het wat dat betreft helemaal eens met Cicero, die er het volgende van vond: ‘Mijn geweten is mij meer waard dan alle zedepreken bij elkaar’, en:  ‘Ik verkies nog altijd het getuigenis van mijn geweten boven alle lof die anderen mij mogen toezwaaien’.

Ook Albert Einstein was overtuigd van het belang van een schoon geweten, en plaatst haar zelfs boven staatsbelang: ‘Doe nooit iets dat indruist tegen uw geweten, zelfs als de staat het verlangt’. En Mahatma Gandhi vindt het geweten zelfs het hoogste gerechtshof: ‘Er is een groter gerechtshof dan alle bestaande rechtbanken en dat is het gerechtshof van het geweten’ en: ‘De menselijke stem draagt nooit zo ver als de fluistering van het geweten’.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>