In hoofden en harten

Over godsdienstvrijheid.

Die Gedanken sind frei
Wer kann sie erraten?
Sie rauschen vorbei
Wie nächtliche Schatten.
Kein Mensch kann sie wissen,
Kein Jäger sie schießen.
Es bleibet dabei:
Die Gedanken sind frei!

Aldus een oud Duits protestlied, gericht tegen politieke repressie en censuur. Wat leeft in de harten en hoofden van mensen, is onpeilbaar en onaantastbaar. Immers, we hebben (nog) geen apparatuur waarmee we gedachten, gevoelens, emoties en overtuigingen van mensen kunnen lezen. Pas wanneer innerlijke drijfveren van anderen worden omgezet in gedrag worden ze zichtbaar, kunnen we er iets van vinden, en er desgewenst onze instemming of afkeuring aan geven.

Het geloof in een God of in goden, en alle religieuze beleving die daar bij kan horen, behoort in eerste instantie tot de interne leefwereld, de wereld van de gedachten, gevoelens, en overtuigingen, en is dus volledig vrij. Wanneer een overheid, om welke reden dan ook, zou besluiten om een religie te verbieden, dan zou zij slechts de uiterlijke manifestatie daarvan kunnen verbieden. Tenminste, voor zover die uiterlijke manifestatie zou botsen met regels die de goede orde in de samenleving dienen te waarborgen. Wat dan bijvoorbeeld ook geldt voor geschriften die discrimineren, tot haat oproepen, of die op een andere wijze de samenleving zouden kunnen schaden. Oftewel, op elke schadelijke manifestatie van een godsdienst in de samenleving zijn de normale wetten en de daarbij behorende handhaving van toepassing. Gelovigen nemen daarin geen uitzonderingspositie in, niet ten voordele en niet ten nadele.

Het inperken van de vrijheid van religie op grond van innerlijke drijfveren is dus niet mogelijk, en op grond van uiterlijke manifestaties die de samenleving zouden kunnen schaden, niet nodig, omdat daar wetgeving voor bestaat die voor iedereen geldt. Vanzelfsprekend bestaan er wel religieuze opvattingen die binnen andere groepen in de samenleving als onwenselijk of onaangenaam worden gezien, en die aanleiding zijn tot meningsverschillen. Wanneer deze opvattingen echter niet strijdig zijn met de wetgeving, bijvoorbeeld niet discriminerend of racistisch zijn, geen aanleiding geven tot haat zaaien, behoort het uiten van deze opvattingen tot de vrijheid van meningsuiting.

Zo bezien is er geen enkele reden waarom we de godsdienstvrijheid zouden moeten willen beperken. Het beschermen van de vrijheid om een geloof of andere levensovertuiging te hebben, is echter hard nodig. Wereldwijd zijn er in de loop der tijden ontelbare mensen vervolgd vanwege hun geloof in een God, of omdat zij geloofden in een God met een verkeerde naam. Voor machthebbers is dat wat mensen geloven kennelijk nogal eens bedreigend. Misschien ook vooral omdat geen machtsmiddel invloed kan uitoefenen op wat er in hoofden en harten leeft. Ja, één middel dan…

Hij kwam zo’n dertig jaar geleden bij me aan de deur om het goede nieuws van Jehova te brengen. Als het uitkwam kreeg hij een kop koffie. Op een dag vertelde hij me over de moeilijke keuze die hij eens had gemaakt. In het concentratiekamp had men hem voor de galg geplaatst, en voor de keuze gesteld; zijn geloof afzweren, of zijn Schepper snel ontmoeten. Zij lieten hem trotzdem in leven…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>