Tsjechische eigenheimers

Ik wilde tijdens de feestdagen eigenlijk een paar weken naar het zuiden. Ik houd echter niet zo van vliegen, en voordat je met de auto op een plek bent waar het qua klimaat in de winter goed toeven is, moet je aardig wat rijuren maken. Bovendien had ik ook wel zin om iets te gaan doen, sporten of schaken of zo. Dus toen ik ontdekte dat er tijdens de kerst en oud en nieuw in het plaatsje Litomysl in Tsjechie een schaaktoernooi werd georganiseerd, besloot ik me daar maar voor in te schrijven. Het was slechts 930 km rijden, er werd tegen een geringe vergoeding gezorgd voor onderdak, en het stadje waar het toernooi werd gehouden zag er op foto’s heel pittoresk uit. En dus stapte ik op 23 december in de auto om de afstand in twee dagen te overbruggen.

Voor de overnachting op de heenrit had ik een kamer gereserveerd in het AXXE Hotel Dresdner Tor Süd in het plaatsje Wilsdruff nabij Dresden. Lekker praktisch dicht aan de snelweg gelegen, en royaal over de helft van mijn af te leggen afstand. Helaas zocht ik echter het hotel in het plaatsje zelf in plaats van op een Autohof een paar km verder langs de Autobahn… Nadat ik het hotel gevonden had bleek het ook een flinke afknapper. Het restaurant leek bijvoorbeeld meer op een supermarkt dan op een eetgelegenheid, en de bediening was bepaald niet klantvriendelijk, iets wat je wel vaker ziet in het voormalige Oost Duitsland zo is mijn ervaring. Maar goed, op de kamer stond een bed, en daarin heb ik het tot zes uur in de ochtend volgehouden. Een mooi tijdstip om lekker ongestoord en rustig te gaan ontbijten bedacht ik. Helaas, er waren inderdaad maar enkele mensen in de ontbijtruimte aanwezig, in de vorm van een stel met twee kleine kindjes, maar een van die twee had kennelijk een ochtendhumeur. Een krijsend kind bij je ontbijt, ’s morgens om zes uur… Ook de mevrouw die het ontbijten in goede banen moest leiden was nog niet in de stemming die je kunt hebben als je op een mooie zomerochtend voor een open raam met de eerste zonnestralen op je gezicht de zonnegroet hebt gedaan en blakend van zin aan de nieuw dag begint. ‘Dort können Sie sich Kaffee nehmen’, snauwde ze tegen me nadat ik kenbaar had gemaakt dat ik in de supermarkt mijn weg niet wist te vinden. En toen ik een broodje en een croissantje bij elkaar had gescharreld en daarmee aan een tafeltje was gaan zitten, kwam ze me achterna om me te vertellen dat ik met mijn ontbijt bij haar langs de kassa langs moet komen um zu zeigen dat ik geen spullen had gepakt waarvoor ik moest betalen. Terug op de kamer vond ik een briefje waarop werd gevraagd wat de gast van het hotel vond. Normaal vul ik dergelijke briefjes niet in, maar deze keer heb ik een uitzondering gemaakt.

De Autobahn tussen Dresden en Praag is prachtig. Die was er de vorige keren nog niet dat ik in Tsjechië ben geweest. Ik meen me tenminste te herinneren dat je toen via secundaire wegen het land binnen kwam en dat er dan heel veel stalletjes met tuinkabouters en andere prullaria, en dames in hotpants langs de weg stonden. Die folklore is dus allemaal verdwenen, maar het uitzicht vanaf de autoweg op de omringende heuvels is prachtig. De weg is ook niet heel druk en je bent vanaf de Duitse grens ook vlot in Praag. Helaas deed mijn navigatiesysteem het in Tsjechië niet, maar ik kwam met de print van de ANWB routeplanner ook goed op mijn bestemming aan. Het laatste stuk ging wel door de middle of nowhere, en had het karakter van een oriënteringsrit, maar dat had ook zijn charme. Zo zag ik een kudde met een twintigtal reeën rustig op een helling grazen. Mooi hoor! Toen ik een bruggetje naderde dat erg smal was, werd het even spannend, maar ik had aan beide zijden zeker nog tien centimeter over. De eigenaar van een pizzeria in Litomysl vertelde me later dat de route die ik gevolgd had toch niet zo verstandig was in de winter. Een vriend van hem was daar ook eens langs gekomen toen het sneeuwde, en had meer dan tien uur over de 50 km gedaan. Gelukkig bleef mij dat bespaard.

Litomysl bleek inderdaad net zo schilderachtig als op de foto’s. Mooie gekleurde geveltjes in het centrum rond een plein met kasseien, en daarom heen een aantal prachtige kerken en andere historische gebouwen. Ik zou het graag nog eens in de zomer zien, dus wie weet kar ik er nog eens een keer weer naar toe. De kamers voor de deelnemende schakers bevonden zich in een soort internaat. De studenten hadden vakantie, dus was de school beschikbaar voor het schaken. Het toernooi vond plaats in de kantine. Bijzonder vond ik wel dat het ontvangstcomité amper een woord Engels of Duits sprak. Een beetje vreemd als je een internationaal toernooi organiseert. Althans dat vond ik. Zij maakten geen moment de indruk dat ze dat zelf ook vonden.

Ofschoon ik incheckte voor de kamer op eerste kerstdag, vond de inschrijving pas plaats op de middag van tweede kerstdag, en werd de eerste ronde pas daarna om vijf uur gestart. Ik had dus ruimschoots de tijd om het stadje te voet te verkennen. Het eerste wat mij daarbij opviel was het nagenoeg volledig ontbreken van een kerstsfeer. Althans in de openbare ruimte. Of men binnenshuis wel een kerstboom of andere versierselen had aangebracht, weet ik niet, maar aan de buitenzijde van huizen, winkels, en ander gebouwen was nagenoeg niets van kerstversiering te bespeuren. Wel waren er twee horecagelegenheden die buiten het plein waren gevestigd die een kerststalletje hadden geplaatst en wat verlichting hadden aangebracht. Ik miste het in het geheel niet, maar het verschil met hier viel wel heel erg op. Een Poolse schaker met wie ik later in het toernooi optrok vertelde me dat het kwam omdat de Tsjechen onder het juk van het communisme enorm zijn geseculariseerd. Klinkt als een plausibele verklaring. Maar al vieren de Litomysers kerst dan niet uitbundig, de restaurants waren wel bijna allemaal gesloten. Dat wil zeggen alle Tsjechische restaurants. Een pizzeria bood mij de gelegenheid om op eerste kerstdag toch nog een warme hap te nuttigen. En daarmee had ik ook meteen de lekkerste hap van deze hele periode gehad, want de plaatselijke Tsjechische keuken ben ik niet enthousiast over geworden. Het was allemaal heel goedkoop, maar zo smaakte het ook.

Het toernooi verliep voor mij niet echt heel goed. Drie verliespartijen, vier remises, en twee winstpartijen maakten een score van 4 uit 9 en een plaats onder de middenmoot van een deelnemersveld van 75 deelnemers. Overigens was het wel een sterk deelnemersveld, met flink wat meesters, en spelers zonder titel van een hoog niveau. In mijn eerste partij had ik meteen een pittige tegenstander in de persoon van de Poolse correspondentieschaakmeester en schaaktrainer Krzysztof Krupa, met wie ik de rest van het toernooi een leuk contact had. Het werd een heel spannende strijd waarin Krzysztof uiteindelijk aan mat ontsnapte en daarmee op grond van zijn materiele voorsprong, want ik had twee stukken geofferd, aan het langste eind trok. Die eerste verliespartij had zijn invloed op de rest van mijn toernooi, want ik probeerde de balans te herstellen, en liet me daardoor teveel leiden door het resultaat. Met als gevolg dat ik te voorzichtig spel afwisselde met opportunisme.

Een andere belangrijke reden om graag schaaktoernooien te spelen dan het spelletje zelf is dat ik de sfeer heel aangenaam vind. Schakers zijn vaak prettig in de omgang en bezitten meestal ook een leuk gevoel voor humor. Daarvoor moet je dan echter wel met ze kunnen communiceren, en dat viel op dit toernooi met voornamelijk Tsjechische en Poolse deelnemers behoorlijk tegen. Vooral de Tsjechen spreken amper een woord Engels of Duits. Hetgeen me enorm verbaasde. Hun hoofdstad leeft nota bene van het toerisme. Het land wordt jaarlijks bezocht door het dubbele aantal mensen van het aantal dat er woont. Dan zou je toch mogen vermoeden dat er Engels en Duits op de scholen zou worden gegeven. Verder hebben ze er natuurlijk tegenwoordig ook wel internet, en dan lijkt het me ook wel handig om op zijn minst wat Engels te kennen, maar nee hoor, nagenoeg niet. Zelfs niet in de winkels en restaurants. Ik kreeg het gevoel dat het ook wel wat te maken heeft met de ingetogen, introverte volksaard. Het viel me namelijk op straat ook op dat er heel weinig oogcontact wordt gezocht. Sterker nog, je krijgt het gevoel dat je helemaal niet wordt gezien. Niet in het centrum van de stad, niet op de paden in het bos of op landweggetjes waar het toch eigenlijk onvermijdelijk is om je te zien… En als je ze op zo’n plek tegenkomt waar verder niemand is dan wordt je groet in zeldzame gevallen beantwoord met een binnensmonds gemompel. Ook op het toernooi zag je onder de Tsjechen veel van die eigenheimers. De Polen waren gelukkig toegankelijker, dus daar kreeg ik wel leuk contact mee. En om het niet te overdrijven, er waren ook twee Tsjechen waar ik wel contact mee had. Al hadden die voor mijn gevoel ook wel licht autistische trekjes.

Op de terugweg kwam ik opnieuw in aanraking met een stukje merkwaardige Tsjechische introvertie. Ik kwam vanaf het oosten op Praag afrijden om de heenweg in omgekeerde richting af te leggen. Daarvoor had ik geen route uitgeprint omdat ik er vanuit ging dat Dresden of het nummer van de Autobahn wel op de borden zou staan. Helaas, eenmaal bij Praag aangekomen zag ik niets op de borden wat mij verder hielp richting Duitsland. Maar ja, om weer thuis te komen moest ik daar wel naar toe. In mijn vertwijfeling nam ik maar een afslag waarvan ik hoopte dat het de goede zou zijn. Helaas, bleek ik even later al aardig op weg te zijn richting Wenen. Dus maar weer omgekeerd. Een kwartiertje later bleek ik echter weer op weg te zijn naar de plaats waar ik vandaan was gekomen. En zo bleef ik aan het klooien. Dus besloot ik maar om de weg te gaan vragen. In een woonwijkje vond ik een vrouwelijke taxichauffeur. Ze sprak ook geen woord over de grens, en vond Dresden met een vraagteken ook al een erg ingewikkelde vraag. In gebarentaal legde ze mij zo goed en kwaad als dat ging uit welke kant ik ongeveer uit moest. Om mijn dankbaarheid te tonen heb ik haar hartelijk omhelsd, waarmee ik het beeld van de spontane Nederlander ook en passant maar weer even heb versterkt. Helaas bleek ik haar kennelijk toch niet goed begrepen te hebben, en stond ik twintig minuten later bij een bereidwillige pomphouder die ook enkel Tsjechisch sprak en die alle tijd nam om het me op de kaart te laten zien. Ook hij werd innig door mij omhelsd. Ik weet niet precies wat er fout is gegaan…, maar nog eens twintig minuten later stond ik bij een andere benzinepomp te luisteren naar een uitleg in de Tsjechische taal van een man die volgens mij servicemonteur was, en dus waarschijnlijk de weg wel moest weten. Na mijn inmiddels gebruikelijke omhelzing wees hij op mijn auto en riep hij vrolijk ‘Ha Niederlander’, waarmee maar weer duidelijk werd dat de Dutch promotion weer prima was gelukt. Helaas bevond ik mij even later op een Autobahn die mij weer richting de plek liet rijden waar ik eerder op de dag vandaan was gekomen. In een volslagen radeloze toestand besloot ik toen maar om om te keren en gewoon door te rijden tot ik Praag ver achter me had gelaten. Desnoods zou ik naar Brno of Wenen rijden en dan maar vandaar uit aan de terugweg beginnen. Alles was goed alles ik maar uit Praag weg was. Het duurde een stief kwartiertje voordat me duidelijk werd op welke weg ik mij bevond. Ik was Praag al zo ongeveer uit toen ik Usti Nad labem op de borden zag staan. Daar moest ik naar toe! Even later stond zelfs Dresden er een keer op. Echter totdat ik Tsjechië uit was kwam Dresden amper op de borden voor. Heel merkwaardig. Zou het nog een trekje zijn uit het communistische tijdperk; de zorg dat inwoners naar het buitenland zouden willen vluchten?

Ik heb meer dan anderhalf uur onvrijwillig in Praag doorgebracht. Dat was goed voor mijn zelfkennis. Ik heb namelijk gemerkt dat dat mijn innerlijke rust nog steeds kan omslaan in volstrekte razernij. Ik ben er niet trots op. Of ik volgend jaar weer aan het toernooi deelneem weet ik nog niet. Daar moet ik nog maar eens goed over nadenken. Ik kan er natuurlijk voor zorgen dat ik dan een TomTom heb waar Tsjechië wel op staat, en ik zou natuurlijk vooraf ook een cursus Tsjechisch kunnen doen. Na zdraví ken ik al, en dobrý den ook.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>